<<< strona główna



Adela Korczyńska

Życie i czyn
Katowice 2004



Monografię opracowała:
Ewa Kaszuba

Zamiast wstępu
Historia jednego życia osnuta na kanwie wydarzeń XX wieku pasjonuje i zmusza do zadumy. Bardzo wielu z nas - z pokolenia Kolumbów, ale i tych wychowanych w pokoju – do dziś przeżywa tragedię Polaków w latach wojny i okupacji, także ich późniejszą, często dramatyczną,jednak pełną determinacji postawę, by zlikwidować w ojczyźnie system komunistyczny. Ponure wspomnienia często ubarwione niedoskonałością pamięci, bliskie sercu, nie mogą ulecieć wraz z upływającym czasem. Dlatego wszelkie starania dążące do ukazania prawdy o ludziach i wydarzeniach „czasów pogardy” są ważne i potrzebne. Życie i czyny Adeli Korczyńskiej, harcerki, nauczycielki, znaczącej postaci w Armii Krajowej na Śląsku, mają swoją wielką wymowę – są wcieleniem najwyższych wartości ludzkich. Dzisiejsza uroczystość to cenny przyczynek do poznania historii trudnej i skomplikowanej, której starsi byli świadkami i uczestnikami, a młode pokolenie winno ją poznać z przekazu ojców i dziadów.

Zarys biografii

Praca zawodowa i społeczna

Adela Stanisława Korczyńska urodziła się w Krakowie 8 maja 1912 roku.
Jako szesnastoletnia dziewczyna wraz z rodzicami, Janem i Wiktorią, przybyła do Katowic – Ligoty i odtąd (1928r.) całe Jej życie związane będzie z Górnym Śląskiem i Katowicami. W 1931 roku ukończyła Seminarium Nauczycielskie w Nowej Wsi (Wirku) i podjęła pracę w szkole podstawowej w Nakle Śląskim. Tu poznała Ślązaków, ludzi, wśród których żyła pamięć o niedawnych powstaniach. Spędziła z nimi półtora roku. Już więcej nie opuściła Ligoty. W 1963 roku z bardzo dobrym wynikiem uzyskała dyplom Studium Nauczycielskiego ZNP na kierunku społeczno – oświatowym z historią.
Temat Jej pracy brzmiał: „Szkice z dziejów harcerstwa na Górnym Śląsku w okresie okupacji”. W latach 1951 – 1971 (do czasu przejścia na emeryturę) pracowała w Katowicach – Ligocie kolejno w:

  • Szkole Ogólnokształcącej Koedukacyjnej stopnia podstawowego i licealnego,
  • Szkole Podstawowej nr 34 (z-ca kierownika),
  • Szkole Podstawowej nr 15 (stanowisko bibliotekarki),
  • Szkole Podstawowej dla Pracujących nr1,
  • Szkole Podstawowej dla Pracujących nr2 (obowiązki kierownika),
  • po roku 1972 w bibliotece Szkoły Podstawowej nr 35.

Działała społecznie w ZNP „Ognisko” i Polskim Związku Zachodnim. W pracy zawodowej, jak sama podkreślała, głównym Jej zainteresowaniem było wychowanie przez czytelnictwo (otrzymała centralną nagrodę za organizowanie bibliotek szkolnych) i krajoznawstwo (wędrując po Polsce uczyła młodzież prawdziwej turystyki), a od 1960 roku oświata dorosłych - zwalczanie wtórnego analfabetyzmu (ukończyła Studium Pracy Oświatowej Dorosłych).

Działalność harcerska

Z harcerstwem związana była od dwunastego roku życia (1924 r.), przeszła wszystkie stopnie i funkcje organizacyjne – do harcmistrzyni w marcu 1947 roku włącznie. Od 1936 roku była hufcową Katowic, a dwa lata później prowadziła szkolenie drużynowych na szczeblu Komendy Chorągwi. Nawiązała niezwykle serdeczne kontakty z młodzieżą. Wiosną 1939 roku została mianowana komendantką Pogotowia Harcerek w Katowicach, które przygotowywało dziewczęta do pełnienia specjalistycznych zadań w zakresie: § opieki nad dzieckiem, § kulturalno – oświatowym, § samarytanki, § gospodarki i łączności. Te kierunki określiły formy działania harcerek w czasie okupacji.

Działalność konspiracyjna

Okres okupacji spędziła na Śląsku, w Ligocie. Zaangażowanie w czynności konspiracyjne zdeterminowało harcerstwo. Zajęć z młodzieżą nie przerwała, nawet po zajęciu terenów Śląska przez Niemców. Współorganizowała samoobronę, udzielając się szczególnie czynnie w czasie ewakuacji ludności, współdziała w podziemnych organizacjach wojskowych i cywilnych. Ponieważ została od maja 1940 roku zastępczynią komendantki Tajnej Śląskiej Komendy Harcerek, a od jesieni 1943 roku szefem Wojskowej Służby Kobiet przy Komendzie Śląskiego Okręgu Armii Krajowej, kapitan Adela Korczyńska pseud. „Zośka” miała kontakty z kierownictwami pracy podziemnej na Śląsku, m.in. z Józefem Pukowcem, komendantem Tajnej Chorągwi Harcerzy. Organizowała z pomocą kierowniczej piątki pozostałych na Śląsku instruktorek pracę harcerek w zakresie służby sanitarnej, tajnego nauczania, pomocy jeńcom wojennym i rodzinom aresztowanych Polaków. Szczególną rangę miały Jej działania dla więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu – przekazywanie lekarstw, paczek żywnościowych, korespondencji. Należała do tzw. Tajnej Sekcji „Oświęcim” w Krakowie, pomagającej na dużą skalę obozowi i więźniom. Wielu autorów opracowań historycznych podkreśla dzisiaj fakt, że harcerstwo żeńskie na Śląsku funkcjonowało naprawdę znakomicie, że była to jedyna organizacja konspiracyjna, w której nie doszło do ani jednej wpadki. Adela Korczyńska utożsamiała się właśnie z harcerstwem. Umiała działać szybko, mądrze, skutecznie. Harcerki darzyły ją bezgranicznym zaufaniem, była dla nich „motorem” wiary i nadziei. Praca na Śląsku należała do niezwykle trudnych ze względu na penetrację gestapo. Świadczyły o tym starty w szeregach zaangażowanych Polaków. Dlatego działalności konspiracyjnej kapitan Adeli Korczyńskiej – „Zośki” dla Sił Zbrojnych Polski – Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej nie można przecenić.

Po wojnie

Po odzyskaniu niepodległości powróciła do harcerstwa i do szkoły. W latach 1956 – 1959 zastępowała ówczesnego komendanta Chorągwi. Po przejściu w 1971 roku na emeryturę nadal utrzymywała szerokie kontakty ze ZBoWiDem, harcerstwem, Towarzystwem Miłośników Historii, Śląskim Instytutem Naukowym, Biblioteką Śląską. Jej artykuły ukazywały się na łamach Oświaty Dorosłych i Przeglądu Lekarskiego. Przygotowała czterysta haseł do Słownika biograficznego kobiet uczestniczek walk o niepodległość Polski 1939 –1945. W grudniu 1983 roku w swoim życiorysie napisała, że zajmuje się dokumentacją z lat okupacji hitlerowskiej, aby „nie zginęła prawda o walczącym Polskim Śląsku”.

Przyznane odznaczenia

Adela Korczyńska najbardziej ceniła, choć nie lubiła mówić o swoich zasługach, odznaczenia wojenne: Srebrny i Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami i Krzyż Walecznych. Ponadto otrzymała: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1983r.), Medal za udział w Wojnie Obronnej 1939, Medal 40-lecia PRL, Złoty Krzyż za Zasługi dla ZHP, Złotą Odznakę „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego”.

Przesłanie

Adela Korczyńska zmarła 23 sierpnia 1985 roku. Została pochowana na cmentarzu przy ul. Panewnickiej w Katowicach. Ukochany przez Nią Polski Śląsk nie zapomni. Młodzież, która wyjdzie „od Korczyńskiej”, będzie czuła i rozumiała, co znaczą słowa: Bóg – Honor – Ojczyzna.





<<< strona główna